Kodeks Pracy jest podstawowym źródłem prawa pracy, które obowiązuje w Polsce. Dokument ten pochodzi z dnia 26.06.1974r. (wszedł w życie 1 stycznia 1975r.). Kodeks Pracy określa przede wszystkim obowiązek pracy, który powstaje pomiędzy zatrudniającym a zatrudnionym (powstanie, trwanie oraz jego zakończenie), ale również:
• Kształtuje fundamentalne normy prawa,
• Waży o trybie korzystania z Kodeksu Cywilnego, jak też stosowania k.p. poza jego właściwym zakresem,
• Określa zakres oraz tryb tworzenia innych praw w obszarze prawa pracy,
• Ustanawia podstawowe instytucje prawa,
• Określa prawa a także powinności pracodawców i zatrudnionych, tryb pracy, wypoczynek, ochronę pracy, bezpieczeństwo i higienę pracy, rozwiązuje spory ze stosunku pracy
Kodeks Pracy był wielokrotnie modyfikowany, mimo to i tak niektóre zagadnienia powiązane ze stosunkiem pracy możemy odnaleźć w innych akrach prawnych. Są wśród nich:
• Ustawa o organizacjach pracodawców (Dz.U.91.55.235),
• Ustawa o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy (Dz.U.02.112.980),
• Ustawa o związkach zawodowych (Dz.U.01.79.854 ze zm.)
Oprócz Kodeksu Pracy, źródłami prawa pracy w Polsce są:
• Zarządzenia,
• Rozporządzenia,
• Układy zbiorowe (regulaminy, statuty) tworzone pomiędzy zatrudniającymi a związkami zawodowymi
Do zasadniczych praw, jakie daje nam k.p. należy przede wszystkim, prawo do posiadania swobodnie wybranej pracy, w której zatrudniony będzie posiadał zapewnione bezpieczeństwo i higienę, a również w której nie będzie czuł się szykanowany oraz poniżany. Według prawa, pracownik winien dostawać uczciwe wynagrodzenie za swoją pracę oraz móc skorzystać z prawa do wypoczynku.
W ustawie wpisane jest również, że wszelkie umowy, regulaminy i statuty, które powstają podczas trwania więzi pracy, nie mogą być mniej korzystne dla zatrudnionego, niż te zawarte w k.p..
Mini słownik
Pracodawca – osoba fizyczna, prawna albo instytucja organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, która zatrudnia pracowników, wypełniając tym samym określone warunki społeczne oraz prawne
Pracownik – osoba fizyczna zatrudniona na umowę o pracę, wykonująca wcześniej określone obowiązki powiązane ze stanowiskiem, na którym się znajduje
Stosunek pracy – specyficzna więź prawna, która tworzy się pomiędzy pracodawcą a pracownikiem po uprzednim ustaleniu jej zasad
Zatrudnienie – fakt posiadania pracy przez zatrudnionego albo w odwrotnym przypadku, fakt zatrudnienia pracownika
Umowa o pracę – swoisty typ porozumienia pomiędzy pracownikiem a pracodawcą, na mocy którego pracownik obowiązuje się świadczyć opisany typ pracy na rzecz zatrudniającego, a pracodawca wypłaca mu za to honorarium
Umowa zlecenie – rodzaj porozumienia, na mocy którego osoba fizyczna zgadza się odpłatnie albo nieodpłatnie wykonywać pewną czynność prawną
Umowa o dzieło – typ umowy, na zasadzie której osoba fizyczna obowiązuje się do świadczenia określonego w umowie „dzieła”, za które otrzyma honorarium od zamawiającego